Jules Keyzer stond aan de wieg van Stichting RHECO, de voorloper van RZCC. De oprichter van Diagnostisch Centrum Eindhoven (dat later Diagnostiek voor U werd) droeg samen met andere betrokkenen bij aan de overgang van papieren poststromen in de zorg naar elektronische gegevensuitwisseling. Hij maakte zich sterk voor samenwerking tussen zorgaanbieders en bleef ruim 25 jaar betrokken bij RHECO en later RZCC. In gesprek met de huidige bestuurder van RZCC, Bart Lamers, blikt hij terug en kijkt hij vooruit.
30 jaar regionale samenwerking
Op 24 oktober 2026 was het precies dertig jaar geleden dat Stichting RHECO (Regio Helmond Eindhoven Electronische Communicatie) werd opgericht. In 2012 gingen RHECO en Stichting Zorgverwijzing samen verder. Daaruit ontstond RZCC, dat in 2027 vijftien jaar bestaat. Twee jubilea dus, die samen een mooie aanleiding vormen om stil te staan bij de mensen die de afgelopen dertig jaar aan regionale samenwerking hebben gebouwd. In deze interviewserie spreken we met oprichters, bestuurders, oud-medewerkers en andere betrokkenen. Wat was de aanleiding om samen te werken? Wat heeft die samenwerking opgeleverd? En welke uitdagingen liggen er nog?
We beginnen met één van de oprichters: Jules Keyzer. Hij was tot eind 2018 voorzitter van de raad van bestuur van Diagnostiek voor U. Bij RHECO begon hij als penningmeester. Het bureau van de stichting was lange tijd gevestigd bij Diagnostiek voor U aan de Stratumsedijk in Eindhoven.
Bij de oprichting brachten verschillende partijen uit de regio hun kennis en initiatieven op het gebied van elektronische communicatie bij elkaar. Vijf algemene ziekenhuizen, de Districts Huisartsen Vereniging Zuidoost-Brabant, het departement van de apothekersvereniging KNMP, Diagnostisch Centrum Eindhoven, het laboratorium voor Pathologische Anatomie en Medische Microbiologie, GGzE en GGD-Eindhoven sloten zich aan. Dat deze partijen met elkaar om tafel gingen zitten en bleven samenwerken, was op zichzelf al een belangrijke stap.
Van papieren uitslagen naar elektronische communicatie
Bart Lamers: Je stond in 1996 aan de wieg van RHECO. Waarom was er behoefte aan zo’n samenwerkingsverband?
Jules Keyzer: “Dat was een must. Toen ik in 1986 begon met Diagnostisch Centrum Eindhoven ging alles nog op papier. De huisartsen waren niet of nog nauwelijks geautomatiseerd en wij moesten alles op papier doorsturen. Wij deden overdag gewoon ons werk en ’s avonds werden alle uitslagen uitgeprint. De eerste jaren had ik elke avond een uur om daar handtekeningen onder te zetten. In die tijd moest dat nog een natte handtekening zijn. Daarna werd alles doorgestuurd naar de huisartsen. We hadden een afspraak met de post. Om 20.00 uur kwamen ze alles ophalen en dan werd het de volgende dag bezorgd.”
De overgang naar digitaal werken kwam geleidelijk op gang. Huisartsen gingen hun praktijk automatiseren en wilden uitslagen rechtstreeks in hun huisartseninformatiesysteem ontvangen. Jules zag daarin een regionale opgave.
Jules: “De huisartsen gingen langzaam over op digitaliseren. Omdat ze toen toch een huisartseninformatiesysteem hadden, gaven ze aan dat het handig was als die uitslagen ook digitaal binnen kwamen. Om dat regionaal van de grond te krijgen, niet alleen met labuitslagen, maar ook met huisartsenbrieven en ziekenhuisbrieven, is daarvoor toen een samenwerkingsverband ontstaan met de ziekenhuizen. Daar heb ik me toen wel hard voor gemaakt.”
“Een regionaal contract was efficiënter en goedkoper”
Diagnostiek voor U verstuurde dagelijks duizenden uitslagen. Dat maakte het laboratorium een belangrijke partij om de elektronische uitwisseling op gang te brengen.
Jules: “Omdat wij zo veel uitslagen hadden, hebben we dat regionaal aangepakt. Met RHECO wilden we de elektronische uitwisseling mogelijk te maken. Daarvoor hebben we een contract gesloten met Enovation Lifeline om de uitslagen digitaal te versturen via EDIfact-berichten. Het was veel efficiënter en goedkoper om dit regionaal in te kopen in plaats van dat elke zorgverlener een apart contract moest afsluiten.”
De naam RHECO riep in het begin nog weleens vragen op. Jules had daar een eigen verklaring voor: “In het begin snapten ze allemaal niet waar die naam voor was en dan zei ik ‘dat is Regelmatig Heel Eenvoudig Contact Opnemen’.”
Van elektronische post naar ZorgDomein
De eerste jaren was digitaal werken nog lang niet vanzelfsprekend. Niet alle huisartsen beschikten over een geautomatiseerd systeem. Daarom werden uitslagen een tijdlang zowel op papier als digitaal verstuurd. Een belangrijke volgende stap was de ontwikkeling van ZorgDomein. Eindhoven was één van de proefregio’s.
Aanvankelijk richtte het systeem zich op verwijzingen van huisartsen naar ziekenhuizen. Diagnostiek voor U werkte mee aan de ontwikkeling van een regionale module, zodat ook aanvragen voor diagnostiek elektronisch konden verlopen.
Jules: “De aanvragen die op papier liepen, wilden we ook elektronisch. Het kostenplaatje was daarbij een discussiepunt, omdat ZorgDomein meer geld wilde zien. Maar voor de zorgaanbieders in de regio moesten de kosten wel opwegen tegen de baten. Daar is uiteindelijk een voor die tijd mooie prijsovereenkomst uit gekomen.”
De organisatie zelf was in die beginperiode kleinschalig. Jules was penningmeester en Theo Bemelmans, destijds hoogleraar aan de TU/e en decaan van de faculteit Technische Bedrijfskunde, werd gevraagd voorzitter te worden van de raad van bestuur.
Jules: “Het team bestond uit een soort manager/directeur en twee medewerkers. Zij regelden alle aansluitingen. We hadden het meeste contact met de huisartsen, de eerstelijn. We boden hen hulp om dit (digitalisering) voor elkaar te krijgen. De ziekenhuizen hadden al afdelingen die daarmee bezig waren.”
“De initiatieven van RHECO leverden waardevolle ervaringen op met het digitaal uitwisselen van medische gegevens”
RHECO hield zich niet alleen bezig met het elektronisch versturen van uitslagen en verwijzingen. Ook op het gebied van medicatiegegevens werden toen al stappen gezet. Zo werd onderzocht hoe apotheken medicatiegegevens digitaal beschikbaar konden stellen aan specialisten. Het doel was om specialisten beter inzicht te geven in het medicijngebruik van hun patiënten en recepten elektronisch naar apotheken te kunnen versturen. Deze initiatieven leverden waardevolle ervaringen op met het digitaal uitwisselen van medische gegevens.
Samenwerken vraagt ook om een goede structuur
In de loop der jaren groeide RHECO. De stichting kreeg steeds meer uitvoerende taken en werd daardoor ook steeds meer als een zelfstandige organisatie gezien. Dat had gevolgen voor de betrokkenheid van de aangesloten instellingen.
Jules: “De stichting was uitgegroeid tot een organisatie waarbij een aantal mensen ook uitvoerende taken hadden gekregen. Daardoor werd RHECO in toenemende mate als een zelfstandige partij gezien. Er werden teveel verantwoordelijkheden op het bordje van RHECO gelegd. De instellingen werden wat te passief en gingen ervan uit dat RHECO het allemaal wel zou oplossen.”
In 2003 werd daarom de structuur aangepast. De uitvoerende organisatie binnen RHECO werd opgeheven en de verantwoordelijkheden voor projecten kwamen weer bij de deelnemende instellingen te liggen. RHECO richtte zich weer op beleidsondersteuning en op het maken van gezamenlijke afspraken en beleid. Daarmee keerde de stichting terug naar haar oorspronkelijke rol van samenwerkingsverband.
Ook in een later stadium bleek het belangrijk om de bestuurlijke structuur te laten aansluiten bij de samenwerking in de regio. In 2012 gingen RHECO en Stichting Zorgverwijzing samen verder als RZCC. Stichting Zorgverwijzing was opgericht voor ZorgDomein en groeide uit tot een organisatie met activiteiten die deels overeenkwamen met die van RHECO.
Jules: “Stichting Zorgverwijzing is opgericht voor ZorgDomein. Dat werd zo groot dat het dezelfde soort activiteiten kreeg als RHECO. Maar Stichting Zorgverwijzing was vooral op papier en RHECO had wel personele diensten en zo is dat samengekomen.”
Jules bleef betrokken als penningmeester en werd later voorzitter. Inmiddels was Joep Verbugt van GGzE voorzitter en toen hij in 2017 stopte, nam Jules het stokje van voorzitter over.
Jules: “Ik zou voor een jaar interim-voorzitter zijn, maar dat is langer geworden.”
In 2020 en 2021 werd opnieuw naar de bestuurlijke inrichting gekeken. De betrokkenheid van de aangesloten zorgorganisaties was niet overal even groot. De huisartsen maakten veel gebruik van de organisatie, terwijl ziekenhuizen en VVT-instellingen minder actief betrokken waren. Er werd gekeken naar de inrichting van andere regionale samenwerkingsorganisaties, zoals ‘Wij zijn Gerrit’ in het noorden van het land. Dat leidde tot de huidige structuur met een raad van toezicht, een Participantenraad en een CIO-raad die de bestuurders in de Participantenraad adviseert.
Jules: “Eind 2021 heb ik de raad van toezicht nog mee aangesteld, met Henk van Vliet als voorzitter. In januari 2022 begon Mireille Wolleswinkel als directeur-bestuurder en toen ben ik er tussenuit gegaan. Ik was toen al even met pensioen, dus het werd ook wel eens tijd.”
Wat heeft de regionale samenwerking opgeleverd?
Als Jules terugkijkt op de ontwikkeling van RHECO, ziet hij vooral hoeveel er door de gezamenlijke inspanningen in beweging is gezet. De regio heeft bijgedragen aan de ontwikkeling en invoering van toepassingen als ZorgDomein en heeft ervaring opgedaan met het uitwisselen van medicatiegegevens. De opgedane kennis en ervaring waren ook buiten de regio van waarde en droegen bij aan landelijke ontwikkelingen.
Minstens zo belangrijk vindt Jules dat zorgverleners en managers van verschillende zorginstellingen elkaar hebben leren kennen en met elkaar zijn gaan samenwerken. Dat was niet vanzelfsprekend tussen organisaties die ieder hun eigen werkwijze en belangen hadden. Juist door elkaar op te zoeken, ontstond ruimte om gezamenlijke stappen te zetten.
Een uitdaging voor de toekomst
Hoewel er veel is bereikt, ziet Jules nog volop mogelijkheden om de gegevensuitwisseling te verbeteren. “Patiëntgegevens moeten nog beter beschikbaar zijn wanneer iemand van het ene ziekenhuis naar het andere gaat. Voor mijn pensioen ging ik met toezichthouders van Diagnostiek voor U naar Estland om te zien hoe daar met een persoonlijk patiëntendossier wordt gewerkt. Ik ben onder de indruk van de mogelijkheden die dat biedt, waarbij inwoners zelf hun gegevens kunnen inzien en zorgverleners toegang hebben tot alle relevante medische informatie. Ook van de Persoonlijke Gezondheidsomgeving (PGO) in Nederland had ik meer verwacht.”
Jules ziet vooral kansen in een dossier met basisgegevens, zoals bloedgroep, vaccinatiestatus, allergieën, actuele medicatie en een farmacogenetisch profiel. Dat laatste profiel geeft informatie over hoe iemand geneesmiddelen verwerkt en kan volgens Jules helpen om medicatie beter af te stemmen.
“Er is ook veel nog niet bereikt, zo eerlijk moeten we ook zijn”
Bart: Wat hoop je dat RZCC in de komende tien jaar bereikt?
Jules: “Een basisdossier met farmacogenetisch profiel, voor iedereen beschikbaar. Je moet er dus voor zorgen dat achter ieder elektronisch recept een farmacogenetisch dossier wordt meegestuurd. Dat zou al heel veel helpen. Het zou een superuitdaging voor RZCC zijn om daarmee aan de slag te gaan. Het farmacogenetisch profiel is naar mijn mening de toekomst.”
Wat zou er ontbreken zonder RZCC?
Bart: wat zou er in Zuidoost-Brabant ontbreken als RZCC er nooit was geweest?
Jules: “We hebben een versnelling gegeven aan het papierloos werken. En we hebben een verbetering veroorzaakt in de samenwerking tussen ICT-diensten. Ook hebben we heel veel nog niet bereikt. Zo eerlijk moeten we ook zijn.”
Bart: Waar ben je, na ruim 25 jaar betrokkenheid bij RZCC, zelf het meest trots op?
Jules: “We hebben bij alle ontwikkelingen in de regio wel voorop gelopen: digitaal verwijzen via ZorgDomein, elektronisch uitslagen versturen… We zijn een regio waar meer gebeurt dan in andere regio’s, waar de verbinding tussen de zorginstellingen nog steeds aanwezig is.”
Dertig jaar regionale samenwerking heeft veel veranderd. Van papieren uitslagen en verwijzingen naar elektronische gegevensuitwisseling. Maar vooral is het een verhaal over zorgaanbieders die elkaar opzochten, samen oplossingen ontwikkelden en leerden over de grenzen van hun eigen organisatie heen te kijken. De samenwerking vormt ook de komende jaren een belangrijke basis voor verdere stappen in digitale gegevensuitwisseling en databeschikbaarheid.